W czwartek, 14 października, mija 79 lat od zbrodni, jakiej dopuścili się Niemcy na pracownikach Fabryki Broni w Radomiu. 14 października 1942 okupanci na terenie tej instytucji, mieszczącej się wtedy przy ul. Przemysłowej, powiesili 15 osób, w tym 14 pracowników fabryki.
Przed pomnikiem upamiętniającym pomordowanych, a także przed pomnikiem ofiar II wojny światowej złożone zostaną kwiaty i zapalone znicze. Początek uroczystości zaplanowano o godz. 15 przy dawnej siedzibie Fabryki Broni.
Historia niemieckiej zbrodni
Już na początku II wojny światowej, a więc w 1939 r., powstała w 1922 r., Fabryka Broni została przejęta przez Niemców i produkowała broń dla Wehrmachtu. W ramach konspiracji pracownicy przedsiębiorstwa produkowali elementy uzbrojenia na potrzeby Armii Krajowej.
12 września 1942 na stacji kolejowej w podradomskich Rożkach doszło do wymiany ognia pomiędzy oddziałem zbrojnego podziemia a niemiecką żandarmerią. W walkach zginął ppor. Jerzy Ewaryst Żetycki ps. „Andrzej” a w ręce Niemców dostał się pistolet VIS o numerach 1078. Okupanci dostali w ten sposób dowód, że z Fabryki Broni przemyca się broń na potrzeby polskiego podziemia zbrojnego, gdyż pistolet o takich samych numerach znajdował się w posiadaniu niemieckiej policji. Niestety wydarzenie doprowadziło do serii aresztowań i brutalnych przesłuchań, w konsekwencji których podjęto decyzję o karze śmierci dla 50 osób.
Pierwszą egzekucję wykonali 12 października 1942 r. w Rożkach, drugą w dniu 13 października przy szosie kieleckiej. Rankiem 14 października na terenie fabryki, w pobliżu miejsca gdzie stoi dzisiaj pomnik, zbudowano szubienicę i kilka minut po godz. 10.00 ciężarówką przywieziono skazanych. Powieszono 14 pracowników fabryki, a także 21-letniego radomianina, członka zakonspirowanej PPS. Świadkami zbrodni byli wszyscy pracownicy fabryki, a także przypadkowo schwytani w łapance mieszkańcy Radomia. Zbrodnia miała być przestrogą przed wynoszeniem broni z zakładu. Ogólnie od 12 do 15 października 1942 r. na obszarze całego Radomia stracono 50 osób.
Upamiętnienie zamordowanych pracowników fabryki
19 października w pobliżu miejsca egzekucji odsłonięto pomnik upamiętniający pracowników fabryki zamordowanych w trakcie niemieckiej okupacji. Na tablicach przed postumentem nie tylko oddano hołd pomordowanym, ale również przedstawiono nazwiska zabitych 14 października 1942 r. Ponadto w pobliżu obelisku upamiętniającego pomordowanych przez Niemców pracowników Fabryki Broni ustawiono w 1981 roku również krzyż ku czci ofiar październikowej zbrodni.
Źródło: radioplus.com.pl, www.zwiazek-strzelecki.pl, Internet
