Trzydzieści tysięcy złotych dofinansowania otrzymało Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe Ziemi Odrzywolskiej na inscenizację bitwy pod Ossą.
Pieniądze pochodzą z programu dotacyjnego “Powstanie Styczniowe 1863-1864”. Widowisko, w którym wezmą udział grupy rekonstruktorów historycznych i militarnych, odbędzie się 9 lipca br. na błoniach przy osadzie.
– Pod Ossą walczono 10 lipca 1864 roku. Powstańcy starli się opodal tej wsi z armią rosyjską. Jednostki pod komendą majora Ludwika Żychlińskiego zostały zaatakowane przez oddział kozaków dowodzony przez zrusyfikowanego Polaka, (jego przodkowie przelewali krew w, wojnach napoleońskich, Powstaniu Listopadowym i Wiośnie Ludów) majora Pawła Szukalskiego. Dzięki przemyślnej taktyce Polaków napastnicy wpadli w pułapkę. Kluczową rolę odegrali w bitwie strzelcy oraz kosynierzy, którzy wzięli udział w udanym kontrataku na piechotę rosyjską. Szalę zwycięstwa przeważył szturm miejscowego pułku powstańczy pod dowództwem Władysława Grabowskiego – mówi historyk, Maciej Bogdanowicz-Poremba.
Dziedzic Ossy Kalikst udzielił powstańcom pomocy aprowizacyjnej. W jego sadybie opatrzono rannych, a ciężej poszkodowanych wyekspediowano wozami konnymi do Drzewicy. Zabitych w walce – i pięciu zmarłych na skutek obrażeń – pochowano w leśnych mogiłach m.in. w Grabinach i Królówce. Niektórzy spoczywają bezimiennie. Przy drodze z Ossy do Studzianny, przy polnym świątku, istnieje mogiła Anny Goszczyńskiej, 19-letniej łączniczki oddziałów powstańczych, zamordowanej przez kozaków.
– 28 Rosjan poległo, pięciu wzięto do niewoli, zaś kilkunastu rannych zdołało się ewakuować wycofując się w stronę Nowego Miasta nad Pilicą. Podczas odwrotu ugrzęzli w trzęsawiskach nadrzecznych. Utonęło trzech kozaków i 6 koni. Straty powstańcze wyniosły 4 zabitych oraz 16 rannych. Potyczka miała jednak wyłącznie znaczenie prestiżowe, nie wpłynęła w żadne sposób na przebieg tej kampanii. Nieprzygotowanej, rozpoczętej znienacka i od początku mającej nikłe szanse powodzenia. Wydatnie utrwalającej jednak w kolejnych generacjach Polaków tożsamość narodową – konkluduje Bogdanowicz-Poremba.
Kilka dni po starciu na okolicę spadły represje władz carskich. Jagmin, po torturach i pobycie w celi więzienia, został zesłany na syberyjską katorgę, gdzie po pięciu latach dokonał żywota. Zmarła też tam jego żona. Dwór w Ossie obrabowano i zburzono. Pozostała po nim tylko kaplica. Opodal Drzewicy Rosjanie zakopali żywcem trzech ciężko rannych powstańców, a właściciela karczmy, który ich ukrywał spalili. Burmistrz Odrzywołu, Bonawentura Koryciński, za wparcie rebelii został utopiony przez carskich siepaczy w studni. Natomiast Konstanty Piwarski, przeor zgromadzenia księży Filipinów w Studziannie, trafił na zesłanie.
Program dotacyjny „Powstanie Styczniowe 1863-1864″ wspiera działania upamiętniające tę insurekcję narodową ze szczególnym uwzględnieniem tradycji regionalnej, lokalnej i rodzinnej wpisanej w jej dzieje. Jego celem jest popularyzacja wiedzy dotyczącej tego zrywu niepodległościowego. Budżet programu dotacyjnego wynosi 4,5 mln zł.
(TO-RT)
Źródło: S. Kieniewicz “Powstanie Styczniowe”
