Z kraju: Noc Listopadowa

Nocą z 29 na 30 listopada 1830 roku wybuchło Powstanie Listopadowe.

Skierowane przeciwko rosyjskiemu zaborcy trwało niemal 11 miesięcy. Było największym czynem zbrojnym w naszych walkach niepodległościowych podczas ubiegłego stulecia.

– Rozpoczęcie tego zrywu narodowego poprzedziło założenie – dwa lata wcześniej – tajnego sprzysiężenia w stołecznej Szkole Podchorążych Piechoty, zawiązane przez podporucznika Piotra Wysockiego. W spisek zaangażowanych było przeszło dwieście osób, wywodzących się również ze środowiska studenckiego – mówi historyk Krzysztof Rabong.

Atakujący Belweder powstańcy, dowodzeni przez Ludwika Nabielaka i Seweryna Goszczyńskiego, nie zdołali schwytać wielkiego księcia Konstantego.

– Podchorążowie po starciu w wojskiem rosyjskim przedzierali się w kierunku pl. Trzech Krzyży, a następnie przez Nowy Świat i Krakowskie Przedmieście na Starówkę. Spotkani po drodze wyżsi oficerowie polscy odmawiali udziału w buncie, uznając, że jest on skazany na przegraną i jedynie pogorszy sytuacją Polaków pod zaborem rosyjskim. Rozsierdzeni tym sprzeciwem spiskowcy zabili sześciu polskich generałów na carskim żołdzie: Maurycego Haukego, Stanisława Trębickiego, Stanisława Potockiego, Ignacego Blumera, Tomasza Siemiątkowskiego i Józefa Nowickiego – dodaje historyk, Jacek Koziatek.

Punkt przełomowy Nocy Listopadowej stanowiło zajęcie gmachu Arsenału.

– W późnych godzinach nocnych polskie oddziały wojska polskiego – z pomocą ludu – opanowały Nowe i Stare Miasto, Śródmieści oraz Powiśle kontrolując także mosty na Wiśle. Wielki książę Konstanty wycofał wierne sobie jednostki pod peryferie stolicy – dodaje Koziatek.

Następnego dnia brzasku Warszawa była wolna, lecz naród podzielony. Dyskutowano, czy podejmować bić Rosjan, czy raczej z nimi pertraktować.

– Próby paktowania storpedował klub patriotyczny pod egidą Joachima Lelewela i Maurycego Mochnacki, który przejął polityczne kierowanie powstaniem listopadowym, zakończonym klęską w październiku roku 1831 – dopowiada Rabong.

(TO-RT)