W środę, 27 lipca, na lotnisku 41 Bazy Lotnictwa Szkolnego w Dęblinie odbył się pożegnalny lot legendarnych samolotów TS-11 ISKRA.
Samoloty TS-11 ISKRA zakończyły prawie 60-letnią służbę. Uroczystość pożegnania, która odbyła się w środę, połączona była z ostatnim lotem trzech maszyn TS-11 ISKRA w asyście nowych samolotów szkolenia zaawansowanego M-346 BIELIK.
W ceremonii wziął udział m.in. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych – generał Jarosław Mika. Obecni byli również dowódcy skrzydeł, brygad, baz i eskadr, kadra instruktorska, obecni oraz byli piloci, technicy oraz zaproszeni goście, w tym potomkowie inżyniera Tadeusza Sołtyka, urodzonego w Radomiu konstruktora ISKRY.
W jednym z przemówień podkreślono istotną rolę, jaką odegrała ISKRA w szkoleniu pilotów samolotów odrzutowych:
– „Była na swoje czasy jednym z najlepszych samolotów do szkolenia młodych pilotów. Posiadała wiele zalet – była przyjazna w pilotowaniu, z idealnie przystosowaną do szkolenia konstrukcją oraz wybaczała wiele błędów młodych lotników. Zapisuje się w naszej pamięci jako Dama polskiego lotnictwa, jedna z najdoskonalszych polskich konstrukcji wszechczasów” – powiedział Dowódca 4 Skrzydła Lotnictwa Szkolnego gen. bryg. pil. dr inż. Grzegorz Ślusarz.
Głównym elementem uroczystości był lot pożegnalny trzech samolotów TS-11 w biało-czerwonym malowaniu, które wykonały przelot nad dęblińskim lotniskiem w ugrupowaniu „grot” w asyście dwóch BIELIKÓW. Dowódcą ugrupowania oraz prowadzącym był posiadający ponad 3700 godzin nalotu na ISKRACH ppłk pil. Marek Stechni.
Po odebraniu meldunku o wykonaniu zadania, generał Mika podziękował wszystkim pilotom i technikom zaangażowanym przez lata w realizację zadań szkoleniowych na ISKRACH oraz podkreślił nieoceniony wpływ i znaczenie TS-11 dla Sił Zbrojnych RP. Ostatnim elementem uroczystości było odsłonięcie tablicy upamiętniającej ostatni lot samolotów ISKRA w polskim lotnictwie wojskowym.
– „ISKRO, dziękujemy za dziesiątki lat Twojej oddanej służby. Wypełniłaś swoje zadanie i pozostaniesz w naszych lotniczych stalowych sercach na zawsze” – możemy przeczytać na stronie internetowej 4. Skrzydła Lotnictwa Szkolnego.
Wieloletnia historia
Początek prac nad projektem samolotu szkolno – treningowego z napędem odrzutowym nastąpił w 1956 r., kiedy to zespół inżynierów pod kierownictwem Tadeusza Sołtyka rozpoczął realizację zlecenia od Dowództwa Wojsk Lotniczych. Już rok później wykonano badania aerodynamiczne kilku modeli celem wyboru najlepszego układu konstrukcji. W konsekwencji w roku 1958 opracowano projekt konstrukcyjny i zbudowano cztery prototypy.
Pierwsze egzemplarze samolotu TS-11 ISKRA wyprodukowano w WSK – Okęcie, a następnie w 1962 roku produkcję samolotów przeniesiono do WSK – Mielec. Pierwszy lot samolotem 5 lutego 1960 r. wykonał Andrzej Abłamowicz. TS-11 ISKRA doczekał się wielu odmian, nawet jednomiejscowej rozpoznawczo- szturmowej, która nie weszła do produkcji seryjnej. Produkcję tych latających maszyn zakończono w 1987 r.
Polska nie była jedynym użytkownikiem ISKIER. Przez prawie 30 lat samoloty te latały także w Indiach.
Prawie 60 lat szkoleń
Szkolenie lotnicze na samolocie TS-11 rozpoczęto w marcu 1964 roku w ówczesnym 60 lotniczym pułku szkolnym w Radomiu, który jako pierwsza jednostka lotnicza był wyposażony w ISKRY. Przez ponad 56 lat na ISKRZE swoje szkolenie lotnicze rozpoczęło kilka tysięcy pilotów, a kilkuset zostało uprawnienia instruktorskie na te maszyny, przekazując swoje doświadczenie i wiedzę kolejnym pokoleniom młodych adeptów kunsztu lotniczego. Poza Radomiem gdzie ISKRY panowały w latach 1964 – 2000, szkolenie lotnicze na „TeEs-ach” odbywało się w także Tomaszowie Mazowieckim, Modlinie, Białej Podlaskiej oraz aż do 2020 roku w Dęblinie. Poza szkoleniem lotniczym, ISKRY znajdowały się na wyposażeniu prawie każdego pułku lotniczego.
Nie można zapomnieć o reprezentowaniu Polskich Sił Powietrznych i Kraju, a przede wszystkim kunsztu pilotażu polskich pilotów-instruktorów na wielu pokazach lotniczych i imprezach patriotycznych przez zespoły akrobacyjne: „Rombik”, „Iskry” z radomskiej jednostki i „Biało-Czerwone Iskry” po przenosinach do Dęblina, gdzie biało-czerwone malowanie „Iskier” i dymy w barwach flagi narodowej podkreślały patriotyczny charakter pokazu.
Uroczyste zakończenie szkolenia na samolotach TS-11 odbyło się 9 grudnia 2020 roku odbyło się. Od tego czasu do dnia dzisiejszego utrzymywane były samoloty TS-11 MR z Zespołu Akrobacyjnego „Biało – Czerwone Iskry” celem wykonywania przelotów podczas uroczystości państwowych.
Źródło: www.wojsko-polskie.pl/4slsz
