Istniała niespełna tydzień w listopadzie 1918 roku.
Kiedy w 1918 r. gasły wojenne działania, a wojska państw centralnych opuszczały okupowane ziemie byłego Królestwa Polskiego, w różnych jego miejscach Polacy spontanicznie ogłaszali niezależność. Tworzono komórkowe zarządy miast, oczekując rychłej organizacji państwa. Tu i ówdzie proklamowano „republiki” i „rzeczypospolite”. Ostrów Wielkopolski, Tarnobrzeg, Zakopane i… Radom. Tak jest, Radom też swoją republikę miał i, jak się okazuje, była ona jednym z pierwszych zalążków polskiego państwa epoki nowoczesnej.
Już 2 listopada pamiętnego roku 1918 grupa patriotów i społeczników miejskich powołała do życia tzw. Republikę Radomską. Na jej czele stanął tzw. Komitet Pięciu, który tworzyli: Stanisław Kelles-Krauz, Aleksy Rżewski, Jan Wigura, Wacław Dębowski i Roman Szczawiński. Sprawnie zorganizowali oni roboty publiczne i aprowizację porządkując miasto po wojennym zamieszaniu. Powołano własne wojsko i milicję. Komitet Pięciu zapowiadał organizację Polski republikańskiej, której prawo wprowadzi równouprawnienie polityczne płci i mniejszości narodowych. Republika Radomska zakończyła swoją działalność 7 listopada – po ustanowieniu w Lublinie Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej, podporządkowując się jego decyzjom.
Pomimo krótkiej działalności warto o niej pamiętać. Jej obecność w historii Radomia dowodzi o patriotyzmie naszych przodków, ich odwadze i rozwadze oraz odpowiedzialności za swoje miasto.
(TO-RT)
Źródło: Mbpradom.pl
