W Kościele Katolickim śpiewane się od Pasterki do do święta Ofiarowania Pańskiego (Matki Boskiej Gromnicznej).
Według tradycji chrześcijańskiej autorem pierwszej był św. Franciszek z Asyżu. Najstarsza polska – „Zdrowia bądź, królu anielski” – pochodzi z roku 1424. Najpopularniejszą jest „Cicha noc”, którą przetłumaczono na ponad 200 języków. Powstała w roku 1818 w alpejskiej osadzie austriackiej.
” – Termin kolęda wywodzi się najprawdopodobniej ze starożytnego Rzymu i oznaczał pierwszy dzień miesiąca. Był to szczególny dla Rzymian czas, ponieważ 1 stycznia, począwszy od 153 roku przed narodzinami Chrystusa, konsulowie obejmowali swój urząd. Z czasem, od 46 roku p.n.e., dekretem Juliusza Cezara 1 stycznia został oficjalnie ogłoszony jako początek roku administracyjnego. Z tej okazji w Rzymie odwiedzano się, składano sobie wzajem podarki, śpiewano pieśni. Zwyczaje te przejęło chrześcijaństwo, łącząc je z okresem Bożego Narodzenia, uważanym za początek rachuby nowego czasu.” – mówi historyk, Maciej Bohdanowicz-Poręba
Kolęda w rozumieniu pieśni religijnej związanej z narodzinami Chrystusa wykształciła wraz z rozwojem i umacnianiem się chrześcijaństwa. Pierwszą wzmiankę o śpiewie w dniu narodzin Jezusa pośrednio zawiera właśnie Ewangelia św. Łukasza. Z biegiem czasu pieśń coraz częściej sięgała do źródeł pobożności ludowej. W późniejszym okresie komponowana jest również przez wielu wybitnych kompozytorów. Odmiana kolędy o wątkach zaczerpniętych z życia codziennego, zwana pastorałką nie jest wykorzystywana w chrześcijańskich nabożeństwach religijnych ze względu na swój świecki charakter.
Wzrost popularności gatunku nastąpił na przełomie XVII i XVIII wieku, wtedy ustalił się sam termin kolęda w znaczeniu pieśni bożonarodzeniowej. Powstała wówczas jedna z najważniejszych polskich kolęd „W żłobie leży”, tekst przypisuje się Piotrowi Skardze. Słowa bardzo popularnej kolędy „Bóg się rodzi” napisała Franciszek Karpiński. Twórcami kolęd byli także inni poeci: Mikołaj Sęp-Szarzyński i Andrzej Morsztyn, a komponowali je muzycy tej miary co: Zygmunt Noskowski, Feliks Nowowiejski czy Witold Lutosławski. Tony „Lulajże, Jezuniu” przytoczył Fryderyk Chopin w środkowej części „Scherza h-moll op. 20”
Kolędy mają w repertuarze zespoły folklorystyczne – Mazowsze i Śląsk – chóry np. Poznańskie Słowiki oraz soliści, m.in: Bernard Ładysz, Sława Przybylska, Irena Santor, Halina Frąckowiak, Ryszard Rynkowski czy Teresa Żylis-Gara.
(TO-RT)
Źródło: internet
