Muzeum Wsi Radomskiej – Radom, ulica Szydłowiecka 30 – zaprasza 17 lipca (niedziela) w godzinach 12-18 na imprezę plenerową „Czesław Tański – Ikar z Mazowsza”.
W programie :- inscenizacja „Z wizytą u Tańskich”, prezentacja dziejów dworu w Pieczyskach oraz repliki „Lotni Tańskiego”, otwarcie ekspozycji „Historia polskich skrzydeł” ze zbiorów Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie oraz wystawy planszowe: „Żwirki i Wigury Start do Wieczności”, „10 lat MSP”, „100 lat Polskiego Lotnictwa Wojskowego”, „Płk. pil. Władysław Gnyś – Bohater z Sarnowa”.
Czesław Tański przyszedł na świat 17 VII 1862 w Pieczyskach pod Grójcem (podawane są także inne daty urodzenia, np. 1861) w zubożałej rodzinie ziemiańskiej. Jego ojciec Adam uczestniczył w Powstaniu Styczniowym, za co był więziony i gnębiony kontrybucją, matka – Celina z domu Żołdowicz była uczennicą malarza Aleksandra Lessera, co wpłynęło na zamiłowania malarskie ich syna.
Pierwsze nauki pobierał w szkole finansowanej przez Kolej Warszawsko-Wiedeńską. Ukończył III Gimnazjum w Warszawie oraz tamtejszą Szkołę Rysunku, gdzie przez prawie 4 lata uczył się pod kierunkiem Wojciecha Gersona i Aleksandra Kamińskiego. Wykazywał nieprzeciętny talent, zapowiadając się dobrze jako artysta malarz. W 1883 wyjechał do Monachium, otrzymawszy stypendium imienia Korwin-Szymanowskiego. Wstąpił do tamtejszej Szkoły Plastycznej i studiował w niej blisko 2 lata. W 1885 wyjechał do swoich krewnych Skrzyńskich do Moskwy, gdzie został członkiem Towarzystwa Moskiewskich Malarzy. Pracował jako ilustrator tygodnika „Russkij Sport”, malował konie dla tamtejszego Towarzystwa Wyścigów Konnych oraz sceny rodzajowe z życia rosyjskiego dla osób prywatnych, zdobywając znaczną popularność. W okresie późniejszym, w 1901 wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował studia malarskie. Przy okazji jednej z wystaw odbył w stolicy Rosji wraz ze swą młodą małżonką, Marianną z Jakubowskich krótki wzlot w koszu balonu na uwięzi.
Niebawem zajął się lataniem i przystąpił do własnych eksperymentów lotniczych. W Janowie Podlaskim urządził sobie pracownię w… stadninie. Wiele jego obrazów, szczególnie o tematyce konnej, zaginęło – być może znajdują się one w Rosji. Najbardziej znane są płótna: „W ogrodzie”, „Henryk Sienkiewicz i jego wizje”, „Dziewczyna w ogrodzie”, „Alegoria muzyki” i „Dorożki”. Tworzył także sceny batalistyczne z okresu I wojny światowej oraz konfliktu z bolszewikami. Malował olejno, akwarelami i pastelami.
Od dzieciństwa interesował się tez wznoszeniem w powietrze. Wspominał, że już w rodzinnych Pieczyskach przyprawiał sobie do ramion patyki z indyczymi piórami i skakał z murków. W Janowie, gdzie przebywał przez niecałe 5 lat, poza malowaniem zajął się też obserwacją ptaków i owadów, przyglądając się ich technice lotu i szybowaniu. Na podstawie badań i przemyśleń rozpoczął eksperymenty z własnymi modelami szybowców. Do prac wykorzystywał głównie drewno topolowe, osinowe i wierzbowe. Wśród głównych modeli wykonanych przez Tańskiego wymienia się kilka kolejnych wersji „Lotni”, „Śrubowca”, czyli prototyp śmigłowca z oraz „Łątkę” – prototyp samolotu.
Większość poważniejszych prób Tańskiego z konstrukcjami własnego pomysłu skończyła się niepomyślnie. Jednak uporczywość w realizacji marzeń i działalność popularyzatorska zdobyły mu powszechne uznanie oraz tytuł pioniera polskiego lotnictwa.
Ostatnie lata życia spędził w Olszance na Mazowszu. Jego grób znajduje się na cmentarzu w Puszczy Mariańskiej k. Olszanki. W 1956, w 60. rocznicę jego pionierskiej w Polsce działalności szybowcowej, Aeroklub PRL ustanowił medal jego imienia – Czesława Tańskiego, przyznawany rokrocznie za najwybitniejsze osiągnięcia szybowcowe.
(TO-RT)
Źródło: internet, muzeum-radom.pl
